همه چیز برای مدیریت یک کلاس

0 ۱۲۶

 دانلود پاورپوینت مدیریت کلاس

 

دانلود پاورپوینت مدیریت کلاس 1 دانلود پاورپوینت مدیریت کلاس 2 دانلود پاورپوینت مدیریت کلاس 3

مقدمه

مدیریت کلاس یکی از مقوله های بسیار مهم در امر آموزش است. به طوری که اگر معلمی گرچه از بهترین دانشمندان هم باشد، بدون اطلاع از عوامل مزاحم کلاس و روش مقابله با آن ها نمیتواند در کلاس بازده خوبی داشته باشد از این رو دانستن عوامل ایجاد کننده اختلال در کلاس و روش رفع آن اختلال ها یکی از ارکان مهم معلومات یک معلم است .

معلم میتواند با استفاده از این معلومات خستگی را از خود و دانش آموزان دور کند ، درس را بهتر تدریس کند، دانش آموزان بهتر به تکالیف خود رسیدگی کنند و از همه مهم تر این که وقت کلاس بیهوده سپری نمیشود و…

حال چه خوب است همه معلمان محترم به این نکته های ظریف توجه کنند که هم به نفع خودشان است و هم به نفع دانش آموزان و در آخر هم به نفع جامعه.

مدیریت در کلاس(انضباط)

مدیریت در کلاس ، که در قدیم تحت عنوان انضباط در کلاس مورد بحث قرار میگرفت یکی از عوامل مهم و تاثیر گذار در فرایند تعلیم و تربیت است. به همین جهت ابتدا به معانی مختلف انضبات پرداخته میشود و سپس سایر مباحث مربوطه مطرح خواهد شد. انضباط در معانی مختلفی مورد استفاده قرار میگیرد . که هر تعریف آثارتربیتی مخصوص به خود را دارد . که مختصرا به آنها اشاره میشود.

الف:انضباط به معنی اطاعت کورکورانه:

این نوع انضباط وقتی تحقق میابد که افراد بدون چون و چرا از مافوق خود پیروی کنند. بنابراین،فردی با انضباط است که دستور مافوق را بدون هیچ گونه اعتراض و انتقاد اجرا نماید. در نظام تربیتی ،مافوق عبارت است از : معلم ، رئیس مدرسه، ارشد کلاس،والدین و…

فرض اساسی در این تعریف این است که:

  • مافوق هیچ وقت اشتباه نمیکند و دستورات او همیشه به صلاح زیر دستان است.
  • افراد زیر دست معمولا دارای درک و فهم ضعیف هستند.
  • اطاعت کور کورانه پیشرفت کار را بهتر میکند.

اثر این نوع انضباط ، ونتایج اطاعت کور کورانه این است که قدرت استقلال فردی از بین میرد و فرد به صورت یک آلت دست بدون اراده در می آید.

ب: انضبات به معنی تنبیه:

انضباط موقعی به معنی تنبیه قرار داده میشود که معلم وسیله استقرا نظم را تنبیه بداند. در این روشفرض بر این است که ترس از تنبیه ، شاگرد را وادار به انجام تکالیف خود مینماید. زیرا تنبیه موقعیت فرد را متزلزل مینماید. در نتیجه شاگرد برای حفظ موقعیت اجتماعی خود به انجام تکالیف محوله میپردازد. در ادبیات ما نیز شعر معروف سعدی که گفت :

به خردی بخور از بزرگان قفا               خدا در بزرگی بدادش صفا

نمایان گر نوعی نگرش به اثرات تنبیه در تربیت است.

اثر انضباط به معنی تنبیه موقتی است. یعنی با از بین رفتن عامل تنبیه  رفتار فرد تکرار میشود. واعتبار شخص تنبیه کننده به شدت در نزد تنبیه شونده متزلزل میشود و باعث سلب اعتماد تنبیه شونده از تنبیه کننده میگردد. هم چنین تنبیه سبب مقاومت گروهی در میان دانش اموزان میشود . یعنی در صورتی که معلم از تنبیه استفاده کند احتمال قیام عمومی دانش اموزان علیه او زیاد است.

پ: انضباط به معنی محدودیت و کنترل شدید:

در این نوع انضباط موقعی انضباط برقرار میشود که تمام اعمال و رفتار فرد مورد مراقبت قرار گیرد. در این روش نیز آزادی و انضباط فرد از بین میرود. و دانش آ موز هر کاری بخواهد انجام دهد، باید از معلم اجاره بگیرد.آثار اینگونه انضباط نیز پرورش افراد فاقد اعتماد به نفس ویا بی اراده میباشد.

ت: انضباط به معنی قانون و قاعده:

انضباط به معنی قاعده و قانون با توجه به اینکه مقررات به وسیله چه کسی بر فرد تخمیل شود به چند صورت است:

  • مقررات معلم: یعنی مقرراتی که به وسیله معلم اعمال میشود : معمولا در ابتدای هر سال هر معلم مقرات خاصی را اعلام میکند؛که معمولا به وسیله معلم و اولیا مدرسه تهیه شده و به دانش آموزانابلاغ میشود. در این نوع مقررات ، معمولا دانش آموزان باید اطاعت کورکورانه داشته باشند. البته اگر مقررات با همکاری اولیا مدرسه ، والدین دانش آموزان ،مشاوران و روان شناسان با توجه به استعدادها و امکانات و رغبتهای دانش آموزان مهیا شود،تاثیر بهتری دارد.
  • مقررات گروهی:یعنی مقرراتی که به وسیله همکلاسان ویا همسالان تهیه شده و به اجرا در می آید و میزان برای آنها ، هنجار گروهی است. این نوع مقررات موقعی عملی است که فرد خود را عضو گروه که همان شاگردان کلاس است ،بداند و در قبال گروه احساس مسئولیت کند. در این روش اگر هنجار های گروهی به وسیله دانش اموزان و با همکاری و راهنمایی معلمان و مشاوران انجام گیرد بهتر است.
  • مقررات مربوط به موقعیت یادگیری: آنچه که جریان تربیت را تحت تاثیرقرار میدهد روش معلم و شاگرد در موقعیت یاد گیری است. در جریان یادگیری باید آمادگی جسمانی ،عاطفی ،روانی،اجتماعی فرد، مورد توجه قرار گیرد. مطالب درسی باید با استعداد و توانایی دانش آموزان ارتباط داشته باشد و نقش اصلی در یادگیری به یادگیرنده واگذار شود. در این صورت موقعیت یادگیریف نظم و ترتیب خاصی میگیرد تا شاگرد را به سوی یادگیری بهتر هدایت کند. معلمنیز در این موقعیت به عنوان راهنمایی دلسوز و مورد احترام برای یادگیرندگان پذیرفته میشود.
  • مقررات شخصی: شاید بتوان گفت، معنی صحیح انضباط مقررات شخصی باشد. یعنی شخص خود اعمال و رفتار خویش را تحت نظم و قاعده درآورد.خود کنترل کند و پاثار و نتایج رفتار خود را ارزیابی کندو مسئولیت آنها را بپذیرد.لازمه کنترل رفتار از طرف شخص این است که به حقوق خود و درگران آشنا بوده و وظایف خود را در مقابل آنها بشناسد. همچنین با برنامه ریزی دقیق بتواند به اهداف تربیتی دست یابد. انضباط به این معنی هدف اصلی تعلیم و تربیت است.

عواملی که در مدیریت کلاس اختلال ایجاد میکنند:

الف: معلم: گاهی اوقات رفتار معلم باعث اختلال در نظم و تربیت میشور از جمله:                                                        1- عدم تسلط بر موضوع درس: هر وقت معلم اطلاعات کافی در مورد موضوع مورد تدریس خود نداشته باشد دانش آموزان از این ضعف معلم سو استفاده کرده و باعث بر هم زدن نظم و انضباط میشوند.

2- رفتار تبعیض آمیز :

دانش آموزان از رفتار تبعیض آمیز معلم بسیار ناراحت میشوند . و فرصتهایی را که مناسب بیابند به عنوان تلافی کردن از کار خلاف معلم نظم و انضباط را بر هم میزنند . این بی نظمی ممکن است به صورت عمد باشد یا به عنوان شوخی و کنایه زدن به معلم باشد.

 3-  داشتن اختلالات رفتاری:

اگر معلم دارای اختلالات رفتاری باشد مثل: تیک های صورت ، گردن، چشم و… دانش اموزان ادای او را در آورده و باعث بی نظمی در کلاس میشوند.

 4-  تناقض در گفتار و کردار:

هر وقت معلم در گفتار و کردار خود دچار تناقض شود قدرت پیش بینی و کنترل را از دانش آموزان سلب نموده و باعث اختلال در انضباط میشود .

  • روابط عاطفی نامناسب با شاگردان : کودکان علاقمند به توجه و محبت دیگران بخصوص معلمان خود هستند ، زمانی که روابط عاطفی مناسبی میان معلم و شاگردان نباشد بی توجهی به تکالیف به عنوان یک واکنش معمول دانش آموزان میباشد.
  • نوع کلاس داری معلم: اگر معلم دارای رفتاری خشک و خشن باشد و هیچ گونه انعطافی از خود نشان ندهد باعث رفتار دفاعی دانش آموزان شده و منجر به بی انضباطی میشود.

ب: دانش آموزان:

    • عوامل جسمانی :  الف: خستگی:   

 اگر برنامه درسی خارج از توانایی دانش آموزان و یا برای آنها خیلی ساده باشد باعث خستگی آنها شده و آنها را وادار به عدم رعایت مقررات مینماید. ب:ضعف جسمانی: معمولا کودکان ضعیف و ناتوان دارای آستانه دقت و توجه پائینی هستند . در نتیجه بزودی خسته شده و رفتار هایی که باعث بی انضباطی میشوند از آنها سر میزند.

  • عوامل روانی- اجتماعی:   الف : میل به آزادی:  معمولا هر پدیده ای که اجاد محدودیت کند از طرف انسان ها پذیرفته نمیشود و برای مقابله با آن واکنش نشان میدهد . کلاس و محیط آموزشی نیز به عنوان یک محدود کننده ممکن است باعث چنین مشکلی شود و بعضی افراد نتوانند خود را به خوبی با آن سازگار کنند.  ب:میل به بازی و حرکت: لازمه رشد سالم کودک جنب و جوش و حرکت است. از آنجا که کودکان مدت زیادی را نمیتوانند بر روی صندلی یا نیمکت ساکت و بی حرکت بنشینند ممکن است رفتار های غیر قاعده مند از آنان سر بزند.پ: میل به خود نمایی و ابراز وجود:بسیاری از کودکان بخاطر احساس خود کم بینی میل دارند رفتارهای از خود بروز دهندکه جلب توجه کنند.و در نتیجه باعث بی انضباطی شوند. ت:سرخوردگی: در مواردی که کودکان نمیتوانند انتظارات والدین خود را به خوبی بر آورند احساس بی لیاقتی و ناتوانی نموده در نتیجه باعث بی تفاوتی آنها و عدم رعایت مقررات میشود.

پ: مدرسه:

گاه ویژگی های خاص مدرسه باعث بی نظمی در محیط مدرسه میشود.

  • مقررات بیجا و نامناسب: اگر مدرسه دارای مقررات زاید و یا افراطی باشد باعث خستگی جسمی و روانی کودکان میشود .بنابراین دیر یا زود مقررات را زیر پا میگذارد.
  • بی ثباتی و ناهماهنگی در مقررات: هر وقت میان مقررات هماهنگی وجود نداشته باشد سردرگمی دانش آموزان در انجام مقررات و بروز اختلالاتی در رفتار آنها میشود.
  • فضای فیزیکی مدرسه: تراکم دانش آموزان در کلاس ها، نامناسب بودن نور کلاسها ،نامناسب بودن دمای کلاس ها ، حیاط نامناسب مدرسه و ….زمینه ساز بسیاری از رفتار های نا مطلوب دانش آموزان میباشد.

 

روش های پیشگیری از رفتار های نامطلوب دانش آموزان

    • وضع مقررات متناسب با توانایی دانش آموزان: مقررات تنظیم شده باید با توانایی های جسمانی ، روانی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان متناسب باشد به همین جهت اطلاع از ویژگی های رشد دانش آموزان، جهت تنظیم مقررات برای اولیاء مدرسه لازم و ضروری است .
    • آگاه نمودن دانش آموزاز مقررات: در ابتدای هر سال تحصیلی اولیاء مدرسه باید مقررات آموزشی و تربیتی آموزشگاه را به اطلاع کلیه دانش آموزان برسانند. و از آنجایی که ممکن است مقررات فراموش شود باید در شرایط مقتضی ،مسئولین مدرسه مقررات را یاد آوری نموده و دانش آموزان را متوجه اجرای مقررات نمایند.
    • ثبات در مقررات: اجرای مقررات باید برای همه یکسان باشد و همه باید خود را ملزم به رعایت مقررات آموزشگاه بدانند . اولیاء مدرسه نیز نباید گروهی را استثنا نمایند، استثنا قرار گرفتن عده ای در برابر مقررات حسادت و نا رضایتی دیگران را بر انگیخته و سبب بی انضباطی آنها میشود.
    • برنامه ریزی آموزشی و تربیتی: برنامه ریزی آموزشی و تربیتی آموزشگاه ها باید به گونه ای باشد که ضمن پر کردن اوقات فراغت دانش آموزان سبب خستگی آنها نشود . در مواردی که برنامه ریزی های آموزشگاه منحصرا به مسائل آموزشی توجه دارند و به مسائل تفریحی و تربیتی کودکان بی توجه هستند باعث خستگی دانش آموزان شده و واکنش هایی را در مخالفت با وضع موجود از خود نشان میدهند. بنابراین باید برامه ریزی مسئولین به صورت متنوع و پر جاذبه باشد. تا:  اولا:ضمن کسب مهارت ها و یادگیری مطالب،  دانش آموزان  احساس رضایتمندی از محیط آموزشگاه نیز داشته باشند.   دوما: اوقات بیکاری برای دانش آموزان باقی نماند، زیرا با بی کار بودن حوصله آنها سر میرود و اقدام به کار های خلاف مینمایند.
    • استفاده از فرصت های منحصر به فرد: در جریان اداره امور کلاس و آموزشگاه ممکن است شرایطی پیش آید که در نوع خود منحصر به فرد باشد. مثل خورشید گرفتگی کامل، آمدن برف در جایی که سابقه باریدن برف ندارد،دیدن رنگین کمان بعد از یک باران بهاری و … چون اینگونه پدیده ها نادر و برای کودکان هیجان آور است ،خوب است معلم و یا اولیاء مدرسه در چنین مواردی با حفظ شرایط بهداشتی و سلامتی دانش آموزان به آنها فرصت دهند تا با مشاهده این پدیده ها میل درونی خود را که تجربه هر چیز جدید است، ارضا نمایند.
    • استفاده مشروع و مناسب از تشویق: اگر در نظام آموزشی از ابزار های تنبیه و تشویق به موقع استفاده نشود نه تنها اثر خوبی ندارند ، بلکه اثر تخریبی نیز دارند . رعایت شیوه صحیح تشویق دانش آموزان ، اثر مطلوبی در اصلاح رفتار آنها دارد ، بنابراین، نکات زیر باید در تشویق رعایت شود:

 

الف- تشویق در ملا عام : با توجه به تاثیر تشویق بر عزت نفس و خودپنداری دانش آموزان باید آن را در ملا عام انجام داد و گاهی اوقات به والدین و بزرگسالان او نیز اطلاع داد.

ب- تشویق فوری: اگر قرار است دانش آموز، مورد تشویق قرار گیرد بهتر است هر چه زود تر تشویق شود . اگر فاصله میان رفتار مناسب و تشویق طولانی باشد ممکن است دانش آموزان ، بخصوص آنها که در سین پایین هستند ارتباط میان رفتار و تشویق را فراموش نموده و تشویق اثر خاصی نداشته باشد.

پ- تشویق به اندازه مناسب : مقدار تشویق نه باید آن قدر کم باشد که تکرار رفتار را از کودکان سلب نماید ، نه آنقدر زیاد باشد که در کودک ایجاد توقعات کاذب و بیجا نماید و انگیزه درونی رفتار مناسب را  به انگیزه های بیرونی تبدیل کند.

ت-تشویق رفتار بجای تشویق ویژگی های دیگر: در تشویق باید توجه داشت که فرد را بخاطر انجام دادن کار مناسب ویا عدم انجام رفتار نامناسب تشویق کرد،نه به خاطر ویژگی های خدادادی و غیر اختیاری او مثل رنگ چشم، زیبایی و رنگ موی او، چون ویژگی ها چیزی نیستند که فرد برای رسیدن به انها تلاشی کرده باشد.

  • استفاده از تقویت های کارتی: برای معلم امکان ندارد که عوامل تقویت کننده را دائم در دسترس داشته باشد ، بهتر است از دادن تقویت های پی در پی خودداری کند . تا وابستگی دانش آموز به تقویت های بیرونی به حداقل برسد . اما برای ایجاد انگیزه در فراگیر، میتواند پس از هر رفتار مناسب یک کارت به وی ارائه کند. سپس قرار بگذارد که هر وقت تعداد کارت ها به تعداد مشخصی رید یک جایزه دریافت نماید . این روش را تقویت کارتی یا پته ای گویند.
  • استفاده از مهارت برانگیختگی دانش آموزان : یکی از ویژگی های معلمهن حفظ برانگیختگی دانش آموزان در سطحی مناسب با انجام رفتار های مختلف است مثلا: در موقع تدریس درس ریاضی که دقت بیشتری را میطلبد، عواملی چون خستگی باعث کاهش دقت و در نتیجه کاهش برانگیختگی میشود ، در این زمان معلم میتواند با استفاده از جمله جالب و بذله گویی به رفع خستگی دانش آموزان بپردازد.
  • حل تعارضات: یکی از مشکلات روابط اجتماع کودکان داشتن تعارضات گوناگون در رفتار آنهاست . این تعارضات با توجه به شرایط شرایط محیطی یا تحصیلی آنها حاصل میشود .در صورتی که اولیاء مدارس و معلمان بتوانند این تعارضات را شناسایی کرده و برای حل آنها اقدام کنند بسیاری از مشکلات کودکان بر طرف میگردد .
  • بالا بردن رشد اخلاقی و قدرت استدلال: اگر اولیا مدرسه سطح رشد اخلاقی دانش آموزان را بدانند ،و برای بالا بردن این سطح رشد اخلاقی برنامه ریزی مناسب داشته باشند گام موثری در کنترل رفتار های خلاف آنها برخواهند داشت . همچنن استفاده از استدلال های منطقی برای جلو گیری از انحرافات ، کار ساز تر از تهدید و تنبیه است .

پیشنهاد هایی برای اداره مطلوب کلاس درس

  • رعایت نظم و ترتیب باید سر لوحه کار یک معلم باشد.
  • معلم باید با ظاهری آراسته در کلاس حاضر شود.
  • حسن خلق، ادب و بردباری، همراه با گذشت و ایثار، در جذب دانش آموزان ،بسیار موثر است.
  • معلم باید همیشه بر موضوع تدریس تسلط داشته باشد ولی از خود ستایی و تمجید خود بپرهیزد.
  • ابراز محبت به دانش آموزان باعث علاقمندی آنها به معلم و درس خواهد شد.
  • معلم،در حد مکان نباید دانش آموزان را بخاطر رفتار های نامطلوبشان به دفتر آموزشگاه بفرستد.
  • در حد امکان باید دانش آموزان را در اداره امور مدرسه و کلاس شرکت داد.
  • باید توجه داشت که بسیاری از ناهنجاری های رفتاری دانش آموزان ریشه در مشکلات خانوادگی آنها دارد.
  • از مقایسه دانش آموزان با یکدیگر پرهیز شود.
  • کودکان را تحقیر نکنید. خواه برای ویژگی های شخصی آنها یا برای ویژگی های خانوادگی آنها.
  • در خارج از کلاس درس نیز به مشکلات دانش آموزان رسیدگی کنی.
  • در حد امکان دانش آموزان را به اسم بشناسید تا دانش پاموزان احساس قرابت بیشتری نسبت به شما داشته باشند.
  • از دانش آموزان به عنوان جاسوس در کلاس درس استفاده نکنید.
  • از تکالیف درسی به عنوان تنبیه انضباطی استفاده نکنید.
  • از تنبیهات دسته جمعی بپرهیزید.
  • بندرت باید اقدام به تنبیه کرد . ولی در صورت لزوم، دانش آموز باید حتما به علت آن آگاه شده و خود را مستحق مجازات بداند.
  • تکالیفی که به آنها محول میکنید به دقت مورد بررسی قرار دهید.
  • اگر معلم اشتباه کرد و دانش آموزانی اشتباه او را گوشزد کردند،ضمن قبول اشتباه از اصلاح کنندگان تشکر و قدر دانی کند.
  • شیوه های تدریس را باید جذاب نمود. ،تا انگیزه لازم برای توجه به درس ایجاد شود.
  • هرگز به دانش آموز نگویید تنبل. زیرا در او ایجاد تصور منفی نسبت به خود میکند که بعدا تلاشی برای موفقیت خود نشان نمیدهد.
  • پاداش های معلم به دانش آموزان باید متناسب با شرایط سنی،جسمانی،روانی،اجتماعی آنان باشد.
  • معلم باید راهنمایی های دلسوزانه خود را به شکل جمعی ،یا انفرادی، به صورت مداوم به دانش آموزان ارائه نماید.
  • در حد امکان از اخراج کردن دانش آموزان از سر کلاس درس خودداری کند.
  • عوامل مزاحم محیطی را کهمخل نظم و انضباط است حذف کنید.
  • معلم، نباید هیچگونه تیکه کلامی داشته باشد. همچنین داشتن تیک در اندام های ظاهری او، موجب بروز بی انضباطی دانش آموزان می شود.

چکیده

مدیریت کلاس درس قبلا به عنوان انضباط مورد بحث قرار می گرفت و انضباط نیز در نزد صاحب نظران معانی مختلفی دارد از جمله اطاعت کورکورانه تنبیه محدودیت و کنترل شدن قانون و قاعده.

عواملی که در مدیریت کلاس درس و محیط مدرسه موثر است عبارت اند از

الف)معلم: یعنی ویژگی های علمی شخصیتی و اخلاقی معلم.

ب)دانش آموزان : عوامل جسمانی و روانی- اجتماعی دانش آموز در ایجاد بی انضباطی موثر است.

پ)مدرسه: مقررات بی جا و نامناسب ناهماهنگی در مقررات مدرسه فضای فیزیکی مدرسه میتوانند علل بی انضباطی در محیط مدرسه باشند.

روش هایی که برای پیشگیری از رفتار های نامطلوب دانش آموزان وجود دارند اگر مورد استفاده قرار گیرد زمینه ظهور بی انضباطی به حداقل میرسد.

همچنین شیوه های متفاوتی برای برخورد با پدیده رفتار های نامطلوب دانش آموزان وجود دارد که با اجرای آن روش ها میتوان به شیوه انسانی با پدیده بی انضباطی برخورد نمود تا کمترین آسیب متوجه دانش آموز گردد.

در برخورد با رفتار های نامطلوب دانش آموزان باید تلاش شود که از تنبیه به خصوص تنبیه بدنی استفاده نشود مگر در مواردی که ضرورت ایجاب کند و راه دیگرد وجود نداشته باشد.

 

منبع:

فصل هفتم کتاب “روانشناسی تربیتی و کاربرد های آن” _ تالیف “خسرو رمضانی “

به این نوشته چند ستاره می دهید؟
[امتیاز کل: 2 میانگین: 3]
ممکن است شما دوست داشته باشید

نظر شما در باره این نوشته چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دوازده − دو =