طرح درس چیست ؟ + نمونه طرح درس

طرح درس

یکی از وظایف مهم معلمان تدوین و طراحی فعالیت های کلاسی ( طرح درس ) است در این زمینه تصمیمات و اقدامات مورد نظر طی مراحل خاصی بر اساس اهداف درسی شکل می گیرد و به صورت یک طرح درس ارائه می شود. تهیه ی طرح درس یکی از شرایط مسلم موفقیت در تدریس است. هر معلم می تواند طرح درس همه ی دروس پایه تحصیلی مورد نظر خود را در یک دفتر بنویسد تا بتوانند قبل از تدریس به آن مراجعه کنند و آمادگی لازم برای تدریس را کسب کند. آنچه معلم برای داشتن طرح درس، تدریس و ارزشیابی موفق لازم دارد آشنایی با بسته جامع آموزشی( کتاب درسی، راهنمای معلم، فیلم، ابزار ها و…) و تحلیل محتوای آموزشی از کتاب درسی است.

برای طراحی تم که موضوع درس می باشد مباحث زیر را باید در نظر بگیریم:

  • ارتباط موضوع درس با خدا و آفرینش: همانطور که نویسنده کتاب درسی جلوه هایی از آفرینش و مهربانی های خدا را نشان داده بر معلم لازم است مطلب درسی را چنان طرح کند که یاد خدا را در دل دانش آموز زنده کند و دل دانش آموز را از غفلت برهاند.
  • کاربرد موضوع درس در زندگی.
  • مفاهیم درس.
  • همکاری والدین در انجام بعضی فعالیت های مربوط به درس توسط دانش آموز.
  • ارتباط موضوع درس با خلق و خلقت.
  • محیط های متنوع یادگیری در جهت یادگیری بهتر موضوع؛ مثل کتابخانه، موزه، نماز خانه مدرسه.
  • تاریخ علم؛ آشنایی با زمان پیدایش آن علم.
  • چگونگی انجام فعالیت ها برای کسب مهارت های لازم.
  • ارتباط موضوع درس با حوزه های دیگر یادگیری.
  • هشدار: لازم است دانش آموز برای انجام بهتر فعالیت ها و آزمایشات آگاهی هایی کسب نماید تا بدینوسیله ضمن رعایت بهداشت و ایمنی و حفظ سلامت خود با استفاده ی صحیح از وسایل و ابزار ها در حفظ و مراقبت از آن ها بکوشد.

نمونه طراحی تم:

عنوان درس: علوم پایه ششم

موضوع درس(تم): درس کاغذ (سرگذشت دفتر من)؛

  • ارتباط موضوع درس با خدا و آفرینش

توجه دانش آموزان به نعمت های الهی و شکر و سپاس گذاری از طریق درست مصرف کردن نعمت ها و تفکر در این موارد

  • کاربرد موضوع درس در زندگی( مهارت های زندگی)

وقتی موضوع درس به صورت یک مسئله طرح شود به عنوان مثال ( چگونگی از بین بردن رنگ چوب)؛ و دانش آموز به کمک فعالیت های منطقی با کمک آزمایش طریقه آن را می فهمد او به تدریج یاد می گیرد چگونه می تواند مسائل دیگر را نیز حل کند.

  • مفاهیم درس

معلم با کمک تحلیل و تبیین و نقشه ی مفهومی مفاهیم این درس را در اختیار دانش آموز قرار دهد.

  • همکاری والدین

همکاری در انجام آزمایشات فرزندشان در صورتی که دانش آموز بخواهد در خانه آزمایش مربوط به درس را انجام دهد.

  • ارتباط موضوع درس با خلق و خلقت

چرخه تولید کاغذ از درخت (آفریده خدا) تا کاغذ و مصرف آن توسط انسان ها و سپس باز یافت آن.

  • محیط های متنوع یادگیری در جهت یادگیری بهتر موضوع

بردن دانش آموز به گردش علمی

  • تاریخ علم

دانش آموز باید بداند از چه زمانی کاغذ تولید شد و قبل از آن از چه وسیله ای برای ثبت اطلاعات استفاده می شد.

  • چگونگی انجام فعالیت ها برای کسب مهارت های لازم

فردی ، کلاسی و گروهی

  • ارتباط با حوزه هایدیگر یادگیری

کار و فناوری، مطالعات اجتماعی و…

 

سر فصل های یک طرح درس را می توان به صورت زیر بیان کرد:

  • عنوان درس
  • موضوع درس(تم)
  • زمان لازم برای تدریس
  • پیامد ها (که همان انتظاراتی است که ما از دانش آموزان داریم)

پیامد ها در سه سطح می باشند:

سطح 1- درک دانستنی ها و مهارت هایی است که دانش آموزان برای کسب دانایی ها و توانایی های جدید باید داشته باشند. معلم با ارزشیابی تشخیصی و آزمون رفتار ورودی توانایی دانش آموزان را در رابطه با آنچه باید بیاموزند اندازه گیری کرده و نقطه ی شروع آموزش را نعیین می کند. البته آموزش باید طوری باشد که دانش آموزان خود مفاهیم اساسی را کشف کنند.

سطح 2- درک دانستنی ها و مهارت هایی است که دانش آموزان با کمک تدریس معلم و انجام فعالیت های خود کسب می کند و با بهبود نگرش خود تفکر، ایمان، علم، عمل و اخلاق خود را ارتقا بخشد. معلم می تواند با ارزشیابی تکوینی میزان توانایی دانش آموزان را در این سطح اندازه گیری نماید.

سطح 3- درک مفاهیم و دانستنی ها و مهارت هایی که با کمک گرفتن از فعالیت های مکمل و فوق برنامه دانش آموزان دست می یابند. فعالیت ها ی مکمل و فوق برنامه می تواند در پرورش استعداد ها، نبوغ، ابداع، ابتکار و خلاقیت دانش آموزان موثر باشد.

 

معلم با کمک طرح تکالیف متعدد و مناسب می تواند موجب پیشرفت دانش آموزان در هر سطح شود.

  • وسایل کمک آموزشی
  • مدل کلاس و گروه آموزشی
  • روش های یاددهی و یادگیری
  • فعالیت های معلم؛ که شامل: سلام و احوال پرسی. حضور و غیاب. ارزشیابی ورودی. ایجاد انگیزه. گروهبندی. تدریس. ارزشیابی تکوینی. ارزشیابی تکمیلی
  • فعالیت های دانش آموز که شامل: فعالیت در گروه، انجام آزمایش، ارائه گزارش، تهیه نمونه ها، تهیه ی روزنامه دیواری و… .

 

نمونه طرح درس

عنوان درس: علوم پایه ششم

موضوع درس: کاغذ (سرگذشت دفتر من)

  • زمان لازم 40 دقیقه
  • پیامد: در پایان این درس انتظار می رود دانش آموزان بتواند در سطح 1 به عنوان مثال موادی که به صورت طبیعی در طبیعت یافت نمی شود بلکه آنها را از مواد موجود در طبیعت می سازند را تشخیص دهد مثل کیف مدرسه.

و در سطح 2 به عنوان مثال آزمایش های کتاب را در گروه انجام دهد.

و در سطح 3 به عنوان مثال دانش آموز فرایند تولید کاغذ از ماده اولیه تا ماده نهایی را بررسی کرده و درمورد چگونگی تبدیل مواد تحقیق می کند و راه هایی برای صرفه جویی در مصرف کاغذ و بازیافت آن ارائه دهد.

  • ایجاد انگیزه: معلم می تواند به کمک فیلمی در مورد تهیه کاغذ، چند مدل مختلف کاغذ و یا انجام آزمایش و یا … انگیزه ایجاد نماید.
  • مدل کلاس و گروه آموزشی: به صورت گروه های 3 یا 5 نفره
  • وسایل مورد نیاز: فیلم آموزشی، آب اکسیژنه، پتاسیم پر منگنات، کتاب درسی، بشر، آب، قاشق چای خوری، استوانه مدرج، سرکه، توضیحات یکی از مسئولان بازیافت در مورد بازیافت برای دانش آموزان و…
  • روش ها: کاوشگری، بحث و گفتگو، بارش مغزی، پرسش و پاسخ، تحلیل و تبیین، نقشه مفهومی و آزمایش
  • فعالیت های معلم: معلم پس از سلام و احوال پرسی و حضور و غیاب ارزشیابی ورودی را انجام داده ، با ایجاد انگیزه و گروه بندی و اجرای روش های تدریس به یاددهی می پردازد و دانش آموزان را ارزشیابی می کند.

اگر ملاک معلم به عنوان مثال بیان مراحل ساخت کاغذ از درخت تا کاغذ باشد ممکن است اکثر دانش آموزان بیان کوتاهی از این مراحل داشته باشند.( سطح 1)

تعدادی از دانش آموزان بتوانند به طور کامل مراحل را همراه با هر یک از تغییرات شیمیایی با فیزیکی آن بیان کنند.(سطح 2)

و تعدادی از دانش آموزان بتوانند ضمن انجام آزمایش مراحل را به طور کامل توضیح دهند.(سطح 3)

  • فعالیت های دانش آموز: فعالیت های لازم در گروه و انجام تکالیف داده شده توسط معلم مثل ارائه گزارش.

 

علاوه بر این موارد در طرح درس مواردی وجود دارد که معلم برای انجام یک تدریس خوب باید آن ها را داشته باشد، شامل موارد زیر است:

  • مهارت های ارتباط با دانش آموزان
  • مدیریت تفاوت های فردی بین دانش آموزان در کلاس
  • شیوه های تدریس
  • مهارت های پیش از تدریس
  • مهارت های شروع تدریس
  • مهارت ارائه تدریس
  • مهارت های ضمن تدریس
  • مهارت های پس از تدریس
به این نوشته چند ستاره می دهید؟
[امتیاز کل: 0 میانگین: 0]
ممکن است شما دوست داشته باشید

نظر شما در باره این نوشته چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

4 + چهارده =