چگونه یک کودک کتابخوان تربیت کنیم؟

0 ۱۴۴

ایجاد علاقه به کتابخوانی در کودکان

وقتی نوزادان به دنیا می آیند حس زبان را درک و معنا را در جهان اطراف خود پیدا می کنند. آماده کردن فرزندتان برای آنچه بعدا اتفاق می افتد مانند: رمزگشایی نامه ها و کلمات چاپ شده در یک برگه، عملا مربوط به تقویت توانایی ذاتی ست. به همین دلیل است که آکادمی پزشکی امراض کودکان در حال حاضر به پزشکان متخصص اطفال توصیه می کند که والدین را تشویق کنند تا از همان روزهای اول تولد برای بچه ها با صدای بلند کتاب بخوانند.

آیا می خواهید فرزندتان عاشق کتاب ها شود؟ ما ایده های فراوانی برایتان داریم، خواه فرزند شما الان در سنی ست که برگه های کتاب را می خورد، خواه فرزندی دارید که خودش به تنهایی کتاب می خواند.

در طول روز با او صحبت کنید. صحبت کردن با فرزندتان می تواند مهمترین کاری باشد که شما برای ارتقاء توسعه ی زبان او انجام دهید. همیشه حرفی برای گفتن وجود دارد. “وای، این کتاب ها رو ببین. چرا یکی از آنها را بر نمی داری و با هم بخوانیم”. مهم نیست که اگر او برای جواب دادن هنوز خیلی کوچک است. دکتر جودی چیتام معاون ریاست خدمات سوادآموزی “خواندن، ضروری ست” می گوید: مکالمه، به فرزند شما کمک می کند به شنیدن موجی از کلمات عادت کرده و مسیرهای زبان را در مغز او تحریک کند.

متن را لمس کنید. طبق گفته ی دکتر آماندا جور مورنو، استادیار موسسه ی اریکسون، مدرسه ای در زمینه ی رشد کودک در شیکاگو؛ برای نوزادان و خردسالان، حرکت انگشتتان زیر کلماتی که آنها را میخوانید نشان دهنده ی این است که این نمادهای کوچک دوست داشتنی؛ معنا دارند و منبع داستان هستند.

واضح و دقیق باشید. برای شخصیت های یک داستان صداهای خاص ایجاد کرده و در جای مناسب از جلوه های صوتی (به صدا در آوردن چیزی) و علامت های تعجب (“اوه، نه!) استفاده کنید. دکتر مورنو می گوید: نیازی نیست استیو کارل باشید. احتمالا فرزند شما دقیق ترین شنونده ایست که تا به حال داشته اید.

اجازه دهید فرزند خردسالتان معلم باشد. به او اجازه دهید به یک حیوان پولیشی که دوست اوست توضیح دهد که کتاب چیست. (“تدی نمی داند که کتاب را برعکس گرفته است. می توانی او را برایش درست کنی؟) سپس فرزند خود را تشویق کنید تا از تصاویری که در کتاب می بیند داستانی روایت کند.

گاهی به همراه فرزندتان کتاب بخوانید نه اینکه فقط برایش کتاب بخوانید. هنگامیکه نشسته اید و مجله ای را می خوانید، برخی از کتاب های مربوط به کارتان را به فرزند خردسالتان بدهید تا نگاهی به آنها بیاندازد. دکتر مورنو می گوید: “شما به او نشان می دهید که خواندن برایتان اهمیت دارد و او از شما تقلید خواهد کرد”.

کتاب خواندن را به زمان خاصی موکول نکنید. منتظر زمان خواب نباشید! یک داستان برای بیداری در برنامه ی صبحگاهی خوب است یا از بعضی کتاب های عکس دار برای بعد از نهار استفاده کنید.

پیش دبستانی ها

روی لذت بردن از کلمات موجود در داستان ها تمرکز کنید. دایره واژگان سالم به فرزند شما کمک خواهد کرد آنچه را می شنود بازگو کند.

به او حق انتخاب بدهید. دکتر چیتام توصیه می کند: چند کتاب بردارید و به او بگویید: “کدام کتاب را اول بخوانیم؟” وقتی به او “اجازه ی انتخاب کتاب را بدهید” به او کمک می کنید که احساس کند در فعالیت، حرفی برای گفتن دارد.

(گاهی اوقات) از کلمات بیشتری استفاده کنید. اگر فرزند شما واژه ای را متوجه نمی شود، یک تعریف ساده به او بدهید. (“تولید” راه دیگری برای گفتن “ساخت” است؟) دکتر نیکلاس هاسبی استادیار آموزش ابتدایی در دانشگاه میسوری سنت لوئیس می گوید: “ما اغلب لغات محدودی را استفاده می کنیم زیرا تصورمان این است که بچه های کوچک متوجه نمی شوند، اما این کار بچه ها را خسته می کند”. تحقیقات نشان می دهد داشتن یک دایره ی واژگان بزرگتر در کلاس اول منجر به موفقیت بیشتر در خواندن می شود.

به کتابخانه بروید. به فرزند خود آموزش دهید که چگونه کتابی را در کتابخانه پیدا کرده و آن را چک کند و به او نشان دهید چگونه به سرعت مطالب مورد نیازش را از آن استخراج کند. زمانیکه او آماده ی دریافت کارتی جداگانه برای خودش شد، آن را به یک روز خاص تبدیل کنید مثلا با یک جشن خانوادگی.

تابلوهای موجود در خیابان را برایش توضیح دهید. مثال عینی به فرزندتان کمک می کند درک کند که چقدر خواندن در زندگی مهم است. وقتی تابلویی را دیدید که رویش نوشته “محل عبور گوزن ها” به آن اشاره کرده و برایش توضیح دهید. به فرزند خود آموزش دهید که بتواند جوک و معما بگوید. کدام کودک پیش دبستانی ست که دوست نداشته باشد این جوک بی مزه ی کیه کیه در میزنه را بارها و بارها بگوید؟ این روش دیگری برای تمرین دستور واژگان است.

کلمات را در زندگی واقعی به آنها نشان دهید. دکتر هاسبی پیشنهاد می کند: دفعه ی بعدی که برای خرید مواد غذایی می روید، کلمات را در لیست خود نوشته (“شیر”) و وقتی آن را پیدا کردید نام او را بگویید.

بین چیزهایی که یاد می گیرد ارتباط ایجاد کنید. دکتر مورنو پیشنهاد می کند: زمانیکه کودک پیش دبستانی شما آماده ی یادگیری حروف الفباست، به او کمک کنید بین حروف و اشیاء رابطه ای ایجاد کند. شما ممکن است حروفی مانند: (خ، اُ و ق) را با عروسک های پولیشی خرس، اُردک و قورباغه آموزش دهید؛ اما بعد از آن از او بپرسید تا ببینید آیا می تواند تشخیص دهید کدام حرف با کدام حیوان می آید.

در یادگیری، نقشی را به او بدهید. وقتی کتابی می خوانید که در مورد حیوانات است، از فرزندتان بخواهید صدای آن حیوان را در آورد. هر بار که شما می گویید: “اردک” صبر کرده و از او بخواهید بگوید “کواک، کواک”.

خودتان کتاب هایی بنویسید. دکتر تِرنس بِک استاد آموزش در دانشگاه پاژت سوند در تاکومای واشینگتن می گوید: از فرزندتان بخواهید داستانی برای شما تعریف کند، سپس آن را در چندین صفحه بنویسید. آنها را به هم متصل کنید و هر صفحه را به او نشان دهید. وقتی این کار را کردید، آن را با هم بخوانید.

صفحات را قاب بگیرید. با قرار دادن کتاب هایی که با هم نوشتید در بخشی از خانه به فرزندتان نشان دهید که آنها مایه ی افتخار شما هستند.

روی اشیاء اسمشان را بچسبانید. روی دراور، در، آینه ساعت و بقیه ی وسایل اسمشان را بچسبانید. این یک راه عالی ست که به فرزندان کوچک کمک می کند بین کلمات و چیزهایی که به آن مربوط می شوند رابطه ایجاد کنند.

به لحن اهمیت دهید. رقصیدن و بالا و پایین پریدن با صداهای کودکانه، اشعار و ترانه های مورد علاقه، (و استفاده از یک ساز البته اگر دارید) کمک می کند که فرزندتان با لحن بهتری آنها را بخاطر بسپارد.

لیستی برای انجام کارهای روزانه ایجاد کنید. وظایفی که باید انجام شود را بنویسید و از فرزندتان بخواهید آن را با دست خط خودش بنویسد (حتی اگر هنوز تمام حروف را بلد نیست).

 

نکاتی برای کتابخوان های تازه کار

در تلاش برای فهماندن جملات طولانی، اغلب خود داستان و لذت آن از دست می رود. برای تکالیفی که فرزندتان باید برای روز بعد انجام دهد؛ مطمئن شوید فرزندتان آنچه می خواند را متوجه می شود و کتاب ها را موجوداتی دوست داشتنی می بیند.

بازیگر خوبی باشید. طوری رفتار کنید که انگار دارید با فرزندتان کتاب می خوانید. لیزا سافران نویسنده ی “خواندن و نوشتن می توانند عینیت داشته باشند” می گوید: “با تصور اینکه ممکن است صدای شخصیت های مختلف چگونه باشد و با تقلید حرکاتشان داستان را ملموس کنید، مثلا خزیدن مثل یک مار روی زمین.

برای خودتان سرگرمی ایجاد کنید. دستورالعمل هایی را با کلمات و طرح های ساده برای آشپز کوچک خود درست کنید که از آنها پیروی کند. دکتر جنیفر جونز بنیانگذار دانشکده های سبز آویو در شهر نیویورک می گوید: “بچه ها عاشق اینند که چیزی خلق کنند و تجربه برایشان بسیار لذت بخش است به خصوص اگر دستعورالعمل ها را نیز خودشان بخوانند”.

از کتاب های مورد علاقه ی کودک خود غافل نشوید. پنی سیلورز استاد آموزش در دانشگاه دومینیکن می گوید: کتابخانه ی کودک باید سه سطح مختلف از خواندن داشته باشد: علاقه مندی های قدیمی که آنها را (به راحتی) به یاد می آورد، کتابهایی که با سطح دانش فعلی او تطابق دارند و موضوعاتی که کمی از توانایی او بالاترند (خیلی سخت) که می توانید آنها را برایش بخوانید.

جواب سوال را پیدا کنید. به جای طفره رفتن از سوالات پیچیده ای که جوابشان را نمی دانید (“کوسه چند تا دندان دارد؟ فاصله ی چین تا جاییکه ما هستیم چقدر است؟”) پاسخ را با هم به صورت آنلاین یا در یک کتاب مرجع جستجو کنید. فرزندتان خواهد دید که خواندن راهی بسیار عالی برای دسترسی به اطلاعاتی ست که نیاز دارد.

یادداشت هایی برای او بگذارید. یک برگه ی چسبان “بعدا می بینمت” روی ظرف ناهارش بچسبانید یا کارتی را در بالش او بگذارید تا برای اینکه با خواهر کوچکش مهربان بوده از او تشکر کنید. دکتر جونز می گوید: “بچه ها دوست دارند پیغامی را بخوانند که فقط و فقط برای آنها نوشته شده است”.

برای گسترش دایره ی واژگان او تلاش کنید. انجام دادن برخی فعالیت ها خود به خود فرصت هایی را برای معرفی لغات جدید به ارمغان می آورد. چیزی در باغبانی نیاز دارید؟ تفاوت بین “همه ساله” و “سالانه” را برایش توضیح دهید. پولتان در بانک مسدود شده است؟ واژه های “سپرده” و “برداشت از حساب” را برای او توضیح دهید.

هرگز خواندن او را متوقف نکنید. وقتی فرزندتان به طور مستقل مشغول خواندن است، بخاطر برخی اشتباهات ممکن است وسوسه شوید او را متوقف کنید اما اجازه دهید او به خواندنش ادامه دهد. موضوعات سخت تر او را بیشتر درگیر خواهند کرد و شما قادر خواهید بود که تکنیک های خوبی به او ارائه کنید، مثلا: در پایان هر جمله مکث کن.

لباس پوشیدن. بازی کردن می تواند داستان ها را به زندگی واقعی نزدیک کند. سعی کنید لباس ها و لوازم را در دسترس فرزندتان قرار دهید.

به خواندن به عنوان یک فعالیت انفرادی نگاه نکنید. زمانیکه فرزندتان مشغول خواندن یک کتاب خوب است، در نزدیکی او باشید. به او کمک کنید لغات سخت را بخواند. از او بخواهید داستان را برای شما تعریف کند. و زمانیکه از پس خواندن یک موضوع چالش بر انگیز بر آمد، او را تحسین کنید.

 

به این نوشته چند ستاره می دهید؟
[امتیاز کل: 0 میانگین: 0]
ممکن است شما دوست داشته باشید

نظر شما در باره این نوشته چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

4 × سه =